Ο πόλεμος ΗΠΑ - Ισραήλ εναντίον του Ιράν και οι προεκτάσεις

1. Διαφαίνεται ότι στο στρατιωτικό πεδίο οι ΗΠΑ και το Ισραήλ πετυχαίνουν τον κύριο στόχο τους για την εξασθένηση του Ιράν. Όμως και οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν υποστεί πλήγματα.
2. Στο πολιτικό πεδίο προς το παρόν τουλάχιστον ο στόχος των ΗΠΑ και του Ισραήλ για καθεστωτική αλλαγή δεν έχει επιτευχθεί. Ο Αμερικανός Πρόεδρος επιθυμεί να έχει λόγο στη διάδοχη κατάσταση στο Ιράν.
3. Δεν μπορεί να προβλεφθεί με σαφήνεια η επόμενη μέρα του πολέμου στο Ιράν. Θα γίνει προσπάθεια εξομάλυνσης των σχέσεων με όλα τα κράτη ή θα ακολουθηθεί μια ρεβανσιστική πολιτική;
4. Δεν αποτελεί έκπληξη ότι η στάση της ΕΕ στη σύγκρουση αυτή δεν είναι μονολιθική. Και όμως επειδή οι εξελίξεις επηρεάζουν και την Ευρώπη η Ένωση θα πρέπει να αναβαθμίσει τον ρόλο της.
5. Η Κύπρος βρέθηκε αναμεμιγμένη ως αποτέλεσμα των Βρετανικών Βάσεων καθώς και της σημαντικής αναβάθμισης των σχέσεων της με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Είναι σημαντικό να επαναξιολογηθεί το καθεστώς λειτουργίας των Βρετανικών Βάσεων λαμβάνοντας υπ’ όψιν όλα τα συναφή δεδομένα. Μεταξύ άλλων, υπογραμμίζεται ότι η Βρετανία δεν έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας.
6. Η αυξημένη παρουσία ευρωπαϊκών στρατιωτικών δυνάμεων στην Κύπρο και στην ευρύτερη περιοχή αποτελεί θετικό βήμα προς την κατεύθυνση της αναβάθμισης της κοινής άμυνας. Ο δρόμος όμως προς την ολοκλήρωση του πυλώνα μιας αυτόνομης ευρωπαϊκής άμυνας παραμένει μακρής. Η Κύπρος θα πρέπει να συνεχίσει να αναζητεί τη στήριξη της Ελλάδας καθώς και την αλληλεγγύη των Ευρωπαίων εταίρων στην προσπάθειά της για απαλλαγή από την τουρκική κατοχή.
7. Η σχέση της Κύπρου με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ φαίνεται ότι είναι ασύμμετρη. Ενώ η Κύπρος παρέχει διευκολύνσεις σε όλα τα επίπεδα δεν είναι ξεκάθαρη η ανταπόδοση προς τη χώρα μας. Για παράδειγμα, θα ήταν σημαντικό δείγμα γραφής εάν οι ΗΠΑ εγγυούντο την ασφάλεια της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου-Ελλάδας (στην περίπτωση που κριθεί ότι το έργο είναι οικονομικά βιώσιμο και ωφέλιμο).
8. Παρά τη συνεργασία τους με το Ιράν η αντίδραση της Ρωσίας και της Κίνας στην πολεμική σύγκρουση ήταν περιορισμένη. Θα διαφανεί στην πορεία του χρόνου σε ποιο βαθμό η συνεργασία της Μόσχας και του Πεκίνου με την Τεχεράνη θα είναι στρατηγικής σημασίας.
9. Ένα βασικό ερώτημα είναι κατά πόσον η αύξηση των τιμών της ενέργειας θα έχει διάρκεια. Σε μια τέτοια περίπτωση τα δεδομένα για τη διεθνή οικονομία θα είναι πιο δύσκολα. Πέραν τούτου, οι επιπτώσεις του πολέμου στις διεθνής αγορές είναι πολύ αρνητικές με  αλυσιδωτές επιπτώσεις (π.χ. μείωση των τιμών των μετοχών, άνοδος των επιτοκίων κλπ.).
10. Με ψηλότερες τιμές ενέργειας η ΕΕ θα είναι σε ακόμα πιο δύσκολη θέση. Αναπόφευκτα ελλοχεύει ο κίνδυνος του στασιμοπληθωρισμού. Προφανώς ο στόχος της αναβάθμισης της ανταγωνιστικότητας θα καταστεί δυσκολότερος.
11. Ως αποτέλεσμα της σύγκρουσης και της κρίσης τα μεταναστευτικά ρεύματα προς την ΕΕ θα αυξηθούν. Η Ένωση θα πρέπει να αναβαθμίσει ουσιαστικά τη συμβολή της στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και στο διεθνές περιβάλλον γενικότερα.
12. Αναπόφευκτα και η Κύπρος θα αντιμετωπίσει αυξημένα μεταναστευτικά ρεύματα καθώς και στασιμοπληθωριστικές πιέσεις. Ο ρόλος του κράτους για την αντιμετώπιση των προκλήσεων αυτών θα είναι καθοριστικής σημασίας. Πάνω απ’ όλα, η Κύπρος πρέπει να είναι πολύ προσεκτική σε όλα αυτά τα ζητήματα. Μεταξύ άλλων, εγείρεται το ερώτημα κατά πόσον η Κύπρος είναι ουδέτερη στις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή.

Τα δεδομένα στο περιφερειακό, Ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον είναι εξαιρετικά δύσκολα. Αναπόφευκτα απαιτούνται νέες προσεγγίσεις στην αντιμετώπιση συγκρούσεων και κρίσεων. Μεταξύ άλλων, επείγει η ουσιαστική αναβάθμιση του ρόλου του ΟΗΕ. Παράλληλα θα πρέπει να υφίσταται ένας κοινά αποδεκτός κώδικας που να διέπει τη δράση των κρατών. Έστω ένα ελάχιστο πλαίσιο αρχών είναι απαραίτητο.

* Ο Καθηγητής, Πρόεδρος του Κυπριακού Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων το οποίο είναι διασυνδεδεμένο με το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας. Είναι επίσης Συνεργαζόμενος υποψήφιος Βουλευτής στην Επαρχία Λευκωσίας με το Κίνημα Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών.