Το σταμάτημα της παγκοσμιοποίησης και η επανεκκίνησή της

Η μη ολοκλήρωση των νέων συμφωνιών για το πολυμερές εμπόριο και αλλού έφεραν τις γνωστές διαφωνίες μεταξύ των δυο πλευρών του Ατλαντικού.

Τώρα στο προσκήνιο για την διατήρηση και επέκταση της παγκοσμιοποίησης βρίσκεται η Κίνα με στόχο να διατηρηθεί το παγκόσμιο ανοικτό σύστημα για εμπόριο και μιας ανοικτής πολυμερούς τάξης, εκσυγχρονίζοντας τα επιτεύγματα της παγκοσμιοποίησης.

Είναι γεγονός ότι οι πλείστες χώρες αποδέχθηκαν το παγκόσμιο σύστημα συναλλαγών, εντούτοις όμως ένας αριθμός από αυτές έθεσαν εμπόδια για να προστατεύσουν τις βιομηχανίες τους και το χρηματοπιστωτικό τους σύστημα με κεφαλαιακούς ελέγχους.

Θα πρέπει να τονισθεί πως τις δυο τελευταίες δεκαετίες οι ανεπτυγμένες χώρες δεν μετρίασαν τις παρενέργειες στο διεθνές εμπόριο και των ραγδαίων τεχνολογικών αλλαγών που ως αποτέλεσμα ήταν να μειωθούν οι θέσεις εργασίας και τα εισοδήματα.

Ως αποτέλεσμα αυτών των ενεργειών ήταν να αναπτυχθεί ο λαϊκισμός, ρατσισμός, ξενοφοβία, τα ακροδεξιά στοιχεία, εθνικισμός, προστατευτισμός, αποσχιστικές κινήσεις στα εθνικά κράτη και ενώσεις ομόσπονδων κρατών.

Όλα αυτά έφεραν στην επιφάνεια την ανορθόδοξη θητεία Trump τις προκλήσεις στην ΕΕ, το Brexit τη χαμηλή ανάπτυξη, χαμηλό πληθωρισμό, την κρίση στο προσφυγικό κλπ.

Επίσης οι συναλλαγματικές ισοτιμίες του ευρώ συνέβαλαν να αναπτυχθεί με τα αναφερόμενα πιο πάνω το αντιπαγκοσμιοτικό κίνημα και ν εκτροχιασθούν οι λογικές μεταρρυθμίσεις και να μην εφαρμοσθούν οι πολυμερείς θεσμοί.

Θα πρέπει να τονισθεί πως ΔΝΤ και Παγκόσμια Τράπεζα δυσκολεύονται να προσαρμοστούν με την άνοδο των αναδυομένων οικονομιών ενώ από την άλλη, έχει ξεθωριάσει η αισιοδοξία για το διαδίκτυο και την ελεύθερη ροή των πληροφοριών ένεκα των ποικίλων μέτρων που λαμβάνονται για την εθνική ασφάλεια, την ροή των ψευδών ειδήσεων, τις παρεμβάσεις των τρομοκρατικών ομάδων κλπ.

Αυτές οι κινήσεις προκαλούν φοβία στην παγκόσμια φιλελεύθερη οικονομία πως  θα ανατρέπει, και γι αυτό το λόγο το διαδίκτυο αντιμετωπίζει ένα περίπλοκο και κατακερματισμένο μέλλον.

Οι προκλήσεις στην παγκοσμιοποιημένη οικονομία ξεκίνησαν με την αλλαγή της χιλιετίας, την εισαγωγή του ευρώ το 1999 όπου και δημιουργήθηκαν οι πρόσφατες οικονομικές συμφορές καθώς και με την είσοδο της Κίνας στο Π.Ο.Ε. το 2002 όπου άνοιξαν οι πόρτες των εγχώριων αγορών στα κινέζικα προϊόντα μεταποίησης κλπ.

Αυτά τα λάθη μαζί με την εισαγωγή των μηχανών και της τέχνης της νοημοσύνης έφεραν βουτιά στις θέσεις εργασίας, μισθούς και στροφή προς την μάθηση.

Εκεί που λήφθηκαν τα διορθωτικά μέτρα για μείωση της ανισότητας, την ανακατανομή του πλούτου μέσω του φορολογικού συστήματος και της επέκτασης των προγραμμάτων κοινωνικής ασφάλειας και επαγγελματικής κατάρτισης, παρατηρείται μια ισχυρή διαπραγματευτική δύναμη και υπάρχει αλληλοσεβασμός ανάμεσα στα εμπλεκόμενα μέρη.

Θα πρέπει να τονισθεί πως εδώ ο ατομικός και εταιρικός πλούτος έχουν περιορισμένη επιρροή στην πολιτική και επικρατούν τα ισότιμα πολιτιστικά πρότυπα ως αποτέλεσμα η ανισότητα να παραμένει κάτω από το μέσο όρο σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ. Όπου οι χώρες αδιαφόρησαν παρατηρείται ανισότητα εισοδήματος, πλούτου, ευκαιριών και οξύθυμο για τις αλλαγές που πραγματοποίησαν.

Ενώ ΗΠΑ και Ευρώπη στρέφονται προς το εσωτερικό τους, το βάρος της παγκοσμιοποιημένης φιλελεύθερης οικονομικής τάξης πέφτει στους ώμους της Κίνας και αυτό διαφαίνεται στην ομιλία που έκαμε ο πρόεδρος της χώρας Xijinping στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ τον περασμένο Γενάρη στο Νταβός.

Εδώ, θα πρέπει να λεχθεί παρόλο που η αναφερόμενη χώρα έχει την δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου, εντούτοις υπάρχουν προβληματισμοί εάν θα μπορέσει να αντικαταστήσει τις ΗΠΑ λόγω του γεγονότος ότι βρίσκεται σε μια δύσκολη εσωτερική διαθρωτική μετατόπιση και μετάβαση της από το πεδίο των εξαγωγών και επενδύσεων στο τομέα της εσωτερικής κατανάλωσης και υπηρεσιών λόγω της πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας και του υψηλού εσωτερικού χρέους.

Η στήριξη του Πεκίνου στις πολυμερείς δομές είναι ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός γιατί θα βοηθηθούν οι φτωχότερες χώρες για να ευημερήσουν.

Μέσω της πολυμερούς συνεργασίας βοηθήθηκαν 57 χώρες που ήσαν σύμμαχοι των ΗΠΑ και έλαβαν βοήθεια από την Ασιατική Τράπεζα Επενδύσεων Υποδομών.

Οι παράγοντες που θα διαδραματίσουν ενεργό στην παγκοσμιοποίηση, θέσεις εργασίας, μισθούς, ανισότητα, είναι η δυναμική της τεχνολογικής αλλαγής και αυτοματισμός και όχι το εμπόριο και η πολιτική.

Το πλεονέκτημα των χαμηλών μισθών και των χαμηλών κόστων παραγωγής θα σταματήσουν να αποτελούν πλεονέκτημα λόγω του γεγονότος το συνολικό εμπόριο αγαθών θα επιτρέψει την παραγωγή αγαθών που θα προσεγγίσουν τους καταναλωτές λόγω περικοπών στα κόστη μεταφορών και της εφοδιαστικής αλυσίδας των logistics.

Είναι γνωστό πως η τεχνολογική αλλαγή εκτοπίζει συγκεκριμένες θέσεις εργασίας, όχι μακροπρόθεσμα και πως οι μηχανές αυξάνουν την ανθρώπινη παραγωγικότητα και την αύξηση εισοδημάτων και ευημερία επειδή σύμφωνα με τους οικονομολόγους Erik Brynjolfsson και Andrew Mc Affee οι οικονομίες μετατοπίζονται από την δημιουργία θέσεων εργασίας και από τα μηχανήματα που είναι συμπληρωματικά.

Γι αυτό χρειάζονται έξυπνες επενδύσεις στην επαγγελματική κατάρτιση οι οποίες να διευκολύνουν αυτές τις μεταβιβάσεις.

Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να προσφέρουν εκπαίδευση όχι μόνο στους ανέργους αλλά και στους χαμηλόμισθους για να μπορέσουν να ανταγωνισθούν τους υψηλούς μισθούς.

Το ρολόι της παγκοσμιοποίησης δεν στρέφεται πίσω και οι χώρες θα συνεχίσουν να παλεύουν για να αυξήσουν την παραγωγικότητα, τις θέσεις εργασίας και να περιορίσουν την ανισότητα.

Εκείνο που χρειαζόμαστε σήμερα είναι η υιοθέτηση μιας πιο βιώσιμης παγκοσμιοποίησης με ρυθμιστικούς όρους και εντολές και όχι προστατευτισμούς και εθνικισμούς που θα κατεδαφίσουν την ειρήνη και ευημερία.