«Ανακυκλώνουμε την τάξη»...

* Ένα έργο που παντρεύει την τέχνη με την ανακύκλωση

Γράφει: Ήβη Μιτσίδου Phillips *

Με χαρούμενες παιδικές φωνές, φωτεινά χρώματα, ευφάνταστα έργα τέχνης που κοσμούν μια κατασκευή από χαρτόνια, αλλά και οικολογικά μηνύματα γέμισε ο χώρος του Γαλλικού Πολιτιστικού Κέντρου, στη Λευκωσία, καθώς 10χρονοι μαθητές και μαθήτριες του Γαλλο-Κυπριακού Σχολείου εργάζονται πυρετωδώς για να ολοκληρώσουν το έργο τους. Ένα έργο που παντρεύει την εικαστική τέχνη και την ποίηση με το μήνυμα της ανακύκλωσης, της επαναχρησιμοποίησης και της μείωσης των αποβλήτων.

Τα έργα των παιδιών θα παρουσιαστούν στο πλαίσιο βραδιάς τέχνης και ποίησης, η οποία έχει ενταχθεί στις εκδηλώσεις για το Μήνα Γαλλοφωνίας, με τίτλο «Ανακυκλώνουμε την τάξη», στο Γαλλικό Πολιτιστικό Κέντρο, την Παρασκευή.

Τις μαθήτριες και τους μαθητές, επιβλέπουν, βοηθούν και υποστηρίζουν ο Ματιέ, ο Ολιβιέ, η Σόνια, ο Αλέξανδρος και ο Σαμίρ, οι οποίοι μιλάνε στο ΚΥΠΕ για την εμπειρία αυτή και τι θεωρούν ότι αποκόμισαν τα παιδιά από αυτή.

Ολιβιέ: Να μάθουμε να επαναχρησιμοποιούμε τους πόρους που έχουμε πάρει από τη φύση

Απαντώντας σε ερώτηση πόσο σημαντικό θεωρεί είναι το να διδάσκονται παιδιά για θέματα ανακύκλωσης ο Ολιβιέ Σαξ, ο οποίος ασχολείται με κατασκευές από ανακυκλώσιμα υλικά, αναφέρει ότι «είναι σημαντικό γιατί είναι ο μόνος τρόπος για να προχωρήσουμε στο μέλλον». Αυτοί οι νέοι άνθρωποι, προσθέτει, «πρέπει να διδαχθούν από κάποιον ότι υπάρχει ένα ζήτημα και ότι έχουμε μάθει από τα λάθη των προηγούμενων γενιών».

Δεν έχουμε την πολυτέλεια, σημειώνει «να μην έχουμε συνείδηση γι αυτό το θέμα». «Ξεπροβάλλουν από τη φύση όπου και να πάει κανείς, υπάρχουν σκουπίδια παντού και δεν είναι ευχάριστο», προσθέτει. Και αυτό είναι το λιγότερο, λέει, εξηγώντας ότι «καταλήγουν στον αέρα που αναπνέουμε, το φαγητό που τρώμε και το νερό που πίνουμε».

Ο ίδιος αναφέρει ότι δεν είναι ιδιαίτερα αισιόδοξος «γιατί θεωρώ ότι ήδη είναι αργά». «Αλλά, τουλάχιστον είναι καλύτερα να κάνουμε κάτι όπως αυτό (το πρόγραμμα) και να περάσουμε το μήνυμα στην επόμενη γενιά γιατί η τηλεόραση δεν πρόκειται να τους μάθει», προσθέτει.

Ο Ολιβιέ συνεχίζει λέγοντας ότι «οι φυσικοί πόροι λιγοστεύουν και θα πρέπει να μάθουμε πως να επαναχρησιμοποιήσουμε αυτούς που έχουμε ήδη πάρει από τη φύση». Αυτό, λέει, «είναι που προσπαθούμε να πούμε σ` αυτά τα παιδιά». Αυτό που κάνουμε, εξηγεί, «είναι να διασφαλίσουμε ότι αυτά τα παιδιά με τρόπο διασκεδαστικό και δημιουργικό κατασκευάζουν πράγματα από σκουπίδια».

Αναφερόμενος στους μικρούς μαθητές και μαθήτριες λέει ότι «απορροφούν τα πάντα σαν τα σφουγγάρια. Έμαθαν να κάνουν “παπιέ μασέ”, ένα εύκολο, φυσικό τρόπο για να φτιάξει κανείς χαρτοπολτό στο σπίτι». Έμαθαν, προσθέτει, «πώς να λιώνουν και να συνενώνουν πλαστικές σακούλες και να φτιάχνουν δημιουργικές χειροτεχνίες». Την ίδια ώρα, ανακαλύπτουν νέους τρόπους δημιουργίας και νέα εργαλεία. «Να τι μπορεί κανείς να φτιάξει περνώντας καλά, διαθέτοντας λίγο χρόνο και λίγη συνείδηση», λέει.

Αλέξανδρος: Χρησιμοποιήσαμε την μέθοδο της τέχνης και της δημιουργίας

«Είμαστε μια ομάδα από διάφορους καλλιτέχνες, ο κάθε ένας ειδικεύεται στα εικαστικά, στην τέχνη, στην ανακύκλωση, στην ποίηση», λέει ο Αλέξανδρος Ιωάννου Πελετιέ. Προσθέτει ότι «παντρέψαμε αυτές τις διάφορες τέχνες μαζί με τη δασκάλα των παιδιών στο γαλλικό σχολείο και μετά από δύο μήνες δουλειά, έχοντας αφήσει τα παιδιά ελεύθερα, ως τελευταίο σημείο δημιουργήσαμε αυτή την κατασκευή από χαρτόνια και αφήσαμε τα παιδιά μόνα τους να δημιουργήσουν πάνω στα χαρτόνια».

Σύμφωνα με τον ίδιο «είναι πολύ σημαντικό να καλλιεργείς την ιδέα της ανακύκλωσης και το τι μπορείς να κάνεις μέσα από αυτή». Εμείς, προσθέτει, «χρησιμοποιήσαμε τη μέθοδο της τέχνης και της δημιουργίας». Νομίζω, συνεχίζει, «ότι είναι το ιδανικότερο για τα παιδιά να χρησιμοποιήσουν τη φαντασία τους και να δουν τα σκουπίδια σαν μια ευκαιρία, όχι απλά σαν ένα άχρηστο αντικείμενο».

«Η διαφορά που είδαμε στα παιδιά, το πώς δημιούργησαν, την αφοσίωσή τους και πώς κατάλαβαν το θέμα της ανακύκλωσης μέσα από την τέχνη πιστεύω ότι θα ήταν ιδανικό να χρησιμοποιηθεί και από άλλα σχολεία», λέει ερωτηθείς σχετικά.

Σαμίρ: Ποίηση σλαμ που θα εστιάζει στη φύση, την ανακύκλωση, την Κύπρο και τη Γαλλία

Ο Γάλλος ποιητής σλαμ Σαμίρ Σεγκίρ, ο οποίος έχει έρθει από τη Λυών ειδικά για το πρόγραμμα αυτό, έχει αναλάβει να βοηθήσει τα παιδιά, στη συμπλήρωση των ποιημάτων που έχουν ήδη ετοιμάσει με τη δασκάλα τους και να τους μάθει τεχνικές απαγγελίας.

Σε ερώτηση για την ποίηση σλαμ εξηγεί ότι πρόκειται για ποίηση που απαγγέλλεται ζωντανά. Μπορεί να είναι η δική σου ποίηση, λέει, ή οι στίχοι κάποιου άλλου. Το κίνημα της ποίησης σλαμ με το οποίο ο ίδιος ασχολείται εδώ και 15 χρόνια, έχει εξαπλωθεί στη Γαλλία. Συχνά, αναφέρει, εκδηλώσεις ποίησης σλαμ πραγματοποιούνται σε χώρους κοινωνικής συναναστροφής όπως μπαρ, θέατρα, σχολεία ή κέντρα νεότητας.

Η Σόνια, λέει αναφερόμενος στη δασκάλα των παιδιών, ξεκίνησε να εργάζεται με τα παιδιά για τα κείμενα ποίησης. «Εγώ ήρθα για να τους δείξω πώς να τα απαγγείλουν, να τα εκφωνήσουν, να τους δώσουν ζωή, να τα συνεχίσουν, γιατί υπάρχουν κείμενα πολύ μικρά». Πώς, προσθέτει, «να γράψουν ένα στίχο ή μια στροφή και να ολοκληρώσουν ένα ποίημα».

Τα ποιήματα, αναφέρει, «θα εστιάζονται κυρίως στη φύση, την ανακύκλωση, την Κύπρο και τη Γαλλία».

Σόνια: Τα παιδιά ευαισθητοποιήθηκαν γύρω από ένα μήνυμα πραγματικά οικολογικό

Η δασκάλα των παιδιών Σόνια Μπορό εξηγεί ότι όταν εργαζόταν ως εκπαιδευτικός στη Γαλλία, πραγματοποιούσε πολλά προγράμματα σε συνεργασία με καλλιτέχνες και μουσεία.

«Ήμουν σε επαφή με τον Ματιέ (Ντεβαβρί). Είχαμε ήδη μαζέψει όλα τα σκουπίδια της τάξης και σκεφτόμασταν τι θα μπορούσαμε να κάνουμε με αυτά για να τα επαναχρησιμοποιήσουμε και να τα ανακυκλώσουμε», λέει. «Έτσι πήρε μορφή η ιδέα για το έργο αυτό», προσθέτει.

Απαντώντας σε ερώτηση ως προς το τι έμαθαν τα παιδιά κατά τη διάρκεια αυτού του προγράμματος, αναφέρει ότι ήταν ένα πρόγραμμα διάρκειας αρκετών εβδομάδων και ότι «τα παιδιά ευαισθητοποιήθηκαν γύρω από ένα μήνυμα πραγματικά οικολογικό».

«Κάθε ένας από τους συμμετέχοντες είχε μια ειδικότητα πάνω στην ανακύκλωση, γεγονός που μας επέτρεψε να έχουμε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα», σημειώνει, προσθέτοντας ότι «κατά την άποψη μου αυτό που έχουν εμπεδώσει οι μαθητές είναι ότι τα σκουπίδια μπορούμε να τα επαναχρησιμοποιήσουμε και μπορούμε να φτιάξουμε άλλα χρηστικά αντικείμενα ή να τα μετατρέψουμε σε έργα τέχνης».

«Στο πρόγραμμα προωθήθηκε επίσης η ιδέα της γαλλικής ιθαγένειας, καθώς και η έννοια της ομαδικότητας», προσθέτει.

Ματιέ: Τα παιδιά ευαισθητοποιήθηκαν και ήταν χαρούμενα

«Μου αρέσει πολύ να εργάζομαι με σχολεία και μαθητές και να δημιουργούμε καινούρια πράγματα», λέει ο καλλιτέχνης εικαστικών τεχνών Ματιέ Ντεβαβρί.

Σε ερώτηση για το συγκεκριμένο πρόγραμμα, εκτιμά ότι «ήταν μεγάλη επιτυχία γιατί τα παιδιά ευαισθητοποιήθηκαν. Τους βάλαμε να εργαστούν πάνω στις δικές τους ιδέες και ήταν πάντα έτοιμα ν` ακούσουν. Και, τονίζει, «ήταν χαρούμενα». Στο τέλος, αναφέρει, «οι μαθητές μου είπαν ότι το αποτέλεσμα των προσπαθειών τους μοιάζει “σαν μουσείο” και αναφέρονταν στα “έργα” τους, όχι στα “σχέδια” τους».

Το πρόγραμμα ήταν ολοκληρωμένο, αφού η ομάδα είχε άτομα για την ευαισθητοποίηση, την εκπαίδευση, την τέχνη και την ποίηση, προσθέτει. Η ποίηση θα τους βοηθήσει να βρουν τις λέξεις και να εκφράσουν τα δημιουργήματά τους, λέει.

Σε άλλη ερώτηση απαντά ότι ένα άλλο μήνυμα που θέλησε να μεταφέρει στα παιδιά ήταν η ανάγκη χρησιμοποίησης με φειδώ των εργαλείων και των υλικών που έχουν στη διάθεση τους, να μην γίνεται σπατάλη. Τα υλικά να διαρκούν όσο γίνεται περισσότερο και την ίδια ώρα να επέρχεται και η μείωση παραγωγής σκουπιδιών, λέει.

* ΚΥΠΕ