Η πολιτική της «διαρκούς πιθανότητας»

Ο T. S. Eliot καταπιάνεται με τη διαλεκτική του χρόνου στην ποίηση, υποβάλλοντας σ' ενδελεχή αναζήτηση -ειδικά στο Burnt Norton- την έννοια του χρόνου, όπου και μιλά για «διαρκή πιθανότητα» (a perpetual possibility). Αυτή η εκδοχή της «διαρκούς πιθανότητας» παραπέμπει -κατά ένα τρόπο και ως ένα σημείο- στον Giambattista Vico, για τον οποίο ο ιστορικός χρόνος είναι κυκλικός ή, μάλλον, σπειροειδής παρά γραμμικός.

Η «ποιητική της στοχαστικής φαντασίας» του Eliot, πιστεύω πως δίνει τη δυνατότητα στον αφηγητή των «Τεσσάρων Κουαρτέτων» να ορά το παρελθόν ως πληροφοριακό υλικό για το παρόν. Υπό αυτή την οπτική, η πιθανότητα να γίνει χρήση πυρηνικών όπλων στην εποχή μας έρχεται ως συσσωρευμένο πληροφοριακό υλικό από το παρελθόν αλλά και ως συστημική κουλτούρα φόβου κι εκφοβισμού. Έτσι όμως εδραιώνεται και η πολιτική της «διαρκούς πιθανότητας».

Από την αμερικανική χρήση της ατομικής βόμβας στο Β` παγκόσμιο πόλεμο και, αργότερα, την κούρσα των πυρηνικών εξοπλισμών, μέχρι τις πυρηνικές ασκήσεις του ΝΑΤΟ (τύπου «Steadfast Noon») αλλά και τα Συμπόσια Πυρηνικής Πολιτικής του ΝΑΤΟ (όπως αυτό στη Σούδα το 2021), όλα τούτα -κι ακόμα περισσότερα- επιβεβαιώνουν την εκδοχή μιας «διαρκούς πιθανότητας».

Άλλωστε η ισορροπία του λεγόμενου διεθνούς περιβάλλοντος στη σημερινή ιστορική συγκυρία είναι επικίνδυνα εύθραυστη, περισσότερο πάντως από ό,τι οι πολιτικοί εκπρόσωποι του καπιταλισμού/ιμπεριαλισμού και οι μεταμοντερνιστές αναλυτές-συνήγοροί τους ενδιαφέρονται να συνειδητοποιήσουν.Κατ´ακρίβεια, ούτε καν ενδιαφέρονται.

* Καθηγητής, τακτικό μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας
Επιστημών και Τεχνών και τ. πρύτανης του Ευρωπαϊκού
Πανεπιστημίου Κύπρου

902.gr