Ο παγκοσμιοποιημένος θυμός και η οικειότητα του σημερινού εξτρεμισμού

Γράφει: Χαράλαμπος Μερακλής

Διαχρονικά η ανθρωπότητα πορεύθηκε μέσω θυμού, εξτρεμισμού και κρίσεων τις οποίες εκμεταλλεύθηκαν παλιάτσοι που μεταμφιέζουν τους εαυτούς τους σε ισχυρούς άνδρες και σε σωτήρες.

Αυτή η κινητικότητα της δηλητηριώδης ατμόσφαιρας δημιουργεί απληστία, χάος, αταξία, συκοφαντίες, διαφθορά και κοινωνικές μεταποιήσεις.

Η αποτυχία της παγκοσμιοποίησης μετά τον ψυχρό πόλεμο, έφεραν την εθνοκάθαρση στα Βαλκάνια, την γενοκτονία στην Ρουάντα και αλλού, την αναβίωση των ακροδεξιών, των αντι-μεταναστευτικών και νεοναζιστικών ομάδων στην Ευρώπη, την αυταρχική πολιτική, τις φαύλες εθνοτικές προκαταλήψεις, τον υπερ-αποκλεισμένο εθνικισμό.

Αυτή η νέα εποχή των κρίσεων αρχίζει από την 11 Σεπτεμβρίου, του πολέμους σε Αφγανιστάν, Ιράκ, την επιτάχυνση της κλιματικής αλλαγής, την παγκόσμια οικονομική κρίση και ύφεση, την άνοδο του ISIS, το αυξημένο άγχος και τρόμο.

Σημαντικό λόγο προς αυτή την κατεύθυνση έπαιξαν η κυνικότητα των ανθρώπων, κεφαλαίων, ιδεών, της γρήγορης ανάπτυξης των τεχνολογιών επικοινωνίας και πληροφορικής, ανισότητας, κατανομή πλούτου κλπ.

Αυτή η κινητικότητα -κατά τον Ινδό ποιητή Rabindranath- μάς οδηγεί σε μια πυκνή δηλητηριώδη ατμόσφαιρα παγκόσμιας εμβέλειας, απληστίας, υποψίας, πανικού που κατά την άποψη πολλών επιστημόνων/μελετητών οδηγεί στο χάος και στην αταξία της σημερινής πολιτικής.

Η σημερινή πραγματικότητα οφείλεται στις σημερινές κακοήθειες που έχουν την ρίζα τους στις σύγχρονες και βαθιά κοινωνικές, οικονομικές και κοινωνικές μεταποιήσεις των τελευταίων δεκαετιών που στηριζόταν στα αισιόδοξα οράματα της παγκοσμιοποίησης που προήλθε μετά τον Ψυχρό Πόλεμο.

Παρά τα θετικά βήματα που έγιναν σε διάφορους τομείς, η εθνοκάθαρση στα Βαλκάνια, η γενοκτονία στην Ρουάντα και αλλού, μαζί με την αναβίωση των ακροδεξιών των αντι-μεταναστευτικών και νεοναζιστικών ομάδων στην Ευρώπη, έδειξαν πως η αυταρχική πολιτική, οι εύκολες εθνοτικές προκαταλήψεις μαζί με τον υπερ-αποκλεισμένο εθνικισμό έδωσαν την θέση τους σε μια νέα εποχή κρίσεων αρχίζοντας από την 11η Σεπτεμβρίου, τους πολέμους των ΗΠΑ σε Αφγανιστάν, Ιράκ στην επιτάχυνση της κλιματικής αλλαγής, στην παγκόσμια οικονομική κρίση και ύφεση, στην άνοδο του ISIS καθώς επίσης στο αυξημένο άγχος και τρόμο που κατά τον Michael Ignatieff «χάθηκε το όραμα για μια βαθιά εξέλιξη του κόσμου».

Αναφορικά με την τζιχαντιστική βία, αυτή δεν προέρχεται μόνο από τα ελάχιστα άτομα που δρουν με αυτό τον τρόπο αλλά και από τις χιλιάδες των Μουσουλμάνων που ακολουθούν φανατικά τις θεολογικές εντολές μισαλλοδοξίας που είναι ενσωματωμένες στα θρησκευτικά κείμενα που σύμφωνα με την ακτιβίστρια Ayaan Hirsi Ali τυφλώνουν τις καρδιές των ριζοσπαστών νεομουσουλμάνων και τους οδηγούν προς την τρομοκρατία.

Παρόμοια κατάσταση βίωσε η ανθρωπότητα κατά τον 19ο αιώνα με την άνοδο του βιομηχανικού καπιταλισμού που συνοδεύτηκε από σοβαρές πολιτικές οικονομικές και κοινωνικές ταραχές που οδήγησαν σε πολέμους, ολοκληρωτικά καθεστώτα καθώς επίσης σε γενοκτονίες και εθνοκαθάρσεις στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα.

Αυτά όλα επηρέασαν και τους πληθυσμούς άλλων περιοχών του κόσμου (Αφρική, Ασία, Μέση Ανατολή, Λατινική Αμερική) λόγω του μοντερνισμού που επέβαλαν οι Δυτικοί σε σειρά χώρες, από τα κέρδη που προερχόταν από την τεχνολογική καινοτομία, υπό ανάπτυξη, αυξανόμενη ανισότητα, ανακατανομή πλούτου, την ενδοκοινοτική βία, και την αποδιοργάνωση δισεκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο.

Πρέπει να τονισθεί πως ένα μεγάλο μέρος αυτών των δεινών οφείλονται και στα κακοφτιαγμένα σύστημα και πολιτικές της Δύσης που οδήγησαν σε μη βιωσιμότητα τα έθνη – κράτη και σε αντιδημοκρατικές αντιπροσωπείες και σε άνισες κατανομές του πλούτου καθώς επίσης σ’ ένα αποπροσανατολισμό που οδηγά στο δημαγωγικό εξτρεμισμό/εθνικισμό που αγναντεύει χρυσές εποχές, φυλή, εθνικότητα, εθνότητα, θρησκεία δια μέσου της μηδενιστικής βίας.

Οι εξτρεμιστές του ISIS έχουν σαν πρότυπα τις μεθόδους και εμπειρίες που εφάρμοσαν οι Δυτικοί στις χώρες τους, κατά τον 19ο αιώνα, λόγω αποικιοκρατικών ανταγωνισμών, κυριαρχίας κλπ.

Η κατάσταση αυτή ελάχιστα επιδεινώθηκε κατά την πολιτικό θεωρητικό Hannoth Arendt «γιατί όλοι οι λαοί στην γη έχουν ένα κοινό παρόν και πως με την παγκοσμιοποίηση «κάθε χώρα έγινε σχεδόν άμεσος γείτονας της άλλη χώρας και πως κάθε άνθρωπος αισθάνεται σοκ από τα γεγονότα που συμβαίνουν στην άλλη άκρη της υφηλίου.

Παρά τις εμπειρίες που είχαν οι Δυτικοί από την βίαιη εισαγωγή του νεοτερισμού στις κοινωνίες τους και των έκτροπων από την εισαγωγή και εφαρμογή των ιδεολογιών ρατσισμού αντισημιστού κλπ. αυτές έμειναν καθηλωμένες και πιστές στην θριαμβολογία της φιλελεύθερης δημοκρατίας παρακάμπτοντας αίτια μεθόδους, ιδεολογήματα που τροφοδοτούν λαχτάρες για ατομικές ελευθερίες την αναζωογόνηση για μεγαλομανία, εξουσία, αυταρχικότητα, την υποταγή σε μεγάλα κινήματα με αυστηρούς κανόνες και στην διοίκηση με χαρισματικούς ηγέτες και των επιθυμιών για βία, σεξουαλική παραβατικότητα, μισογυνισμό με φαντασίες, όπως σημειώνει και ο Ρούσο πως «η γυναίκα είναι κατασκευασμένη για να ευχαριστεί τον άνδρα».

Η πλειονότητα των ανθρώπων λόγω της εγκατάλειψης των μετααποικιακών ιδεολογιών και του σχεδίου οικοδόμησης του έθνους – κράτους και της προσήλωσης των σημερινών ηγετών για εφαρμογή της νεοφιλελεύθερης οικονομίας νοιώθουν απογοητευμένοι όπως σημειώνει ο Alexis Tocqueville «γιατί ζούμε μια ζωή γεμάτη αναταραχή και κινδύνους με επιστέγασμα τον δεσποτισμό».

Όλες αυτές οι φοβίες τροφοδοτούν τις φιλοδοξίες των ριζοσπαστών που μας οδηγούν στην καταστροφή.

Καιρός να εφαρμόσουμε αρχές και οράματα για την ανθρωπότητα