Οι εγκληματικές περίοδοι των ιδεολογιών...
- Written by eKypros
... Και η αναγκαιότητα ιστορικής εκπαίδευσης και συνείδησης έναντι των σημερινών προκλήσεων
Γράφει: Χαράλαμπος Μερακλής
Παρόλον που οι Ευρωπαίοι πολίτες αγωνίζονται για την οικοδόμηση μιας δικαιότερης και πιο βιώσιμης Ευρώπης, καλοκαιριάτικα επανήλθε στη δημόσια συζήτηση το θέμα της μνήμης της ευρωπαϊκής ιστορίας, με αφορμή -τούτη τη φορά- η διοργάνωση συνεδρίου της Εσθονικής Προεδρίας της ΕΕ με θέμα τη μνήμη των θυμάτων των ολοκληρωτικών καθεστώτων.
Ενώ έχουμε περάσει σε έναν άλλο ιστορικό χρόνο, εξακολουθούμε να διαχειριζόμαστε τα φαντάσματα του 20ου αιώνα, εμείς σαν ανθρωπότητα, εξακολουθούμε να τα ζούμε στις καθημερινές βολικές συγκρούσεις μας και προσπαθούμε να ξαναγραφεί η ιστορία μέσα από ψεύδη και λάσπη γιατί κάθε χώρα επιθυμεί να διατηρεί το εθνικό της αφήγημα όποιο κι αν είναι αυτό μέσα από εκδηλώσεις μνήμης, την ιστορική μνήμη του λαού της γιατί η ιστορία δεν αφήνεται στους ιστορικούς.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση του 2017, η οποία μαστίζεται από την άνοδο των νεοναζιστικών και ακροδεξιών κομμάτων και μορφωμάτων, η προεδρεύουσα της ΕΕ, Εσθονία, κάνει χρήση της ιστορίας, εξομοιώνοντας το πιο μαύρο φαινόμενο της ανθρωπότητας, τον παραλογισμό της ιστορίας, το ναζισμό με τον κουμμουνισμό, ως ένα σύστημα ιδεολογικό, πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό.
Θα πρέπει να αποσαφηνισθεί πως, τα μείζονα ιδεολογικά προστάγματα της νεότερης εποχής μοιάζουν με παγόβουνα γιατί έχουν ένα μέρος ιδεών και αξιών και ένα μεγάλο βίαιο και αιματηρό εκτόπισμα ως εξής:
α) Αρχίζοντας από την εθνική ιδεολογία παρατηρούμε τις μεγαλύτερες θυσίες ομοεθνών και αλλοεθνών για να θεμελιωθεί το σημερινό σύστημα εθνικών κρατών με πολέμους, εξανδραποδισμούς κλπ.
β) Ο καπιταλισμός στον οποίο ζούμε, βασίστηκε στην δουλεία και στα θύματα που μεταφέρθηκαν από την Αφρική στις φυτείες Αμερικής ενώ δεκάδες παιδιά άφησαν τα κόκκαλα τους στα εργοστάσια της Αγγλίας και -όπως και τώρα- τα αφήνουν στα εργοστάσια της ΝΑ Ασίας.
γ) Η επέκταση των λευκών Ευρωπαίων σε όλο τον κόσμο, και το αποικιακό σύστημα στάθηκε πάνω από γενοκτονίες, τα εγκλήματα, τους λιμούς, εξολόθρευση φύλων και λαών.
Βέβαια τα δυο μείζονα προστάγματα του 20ου αιώνα ναζισμός - κουμμουνισμός, άφησαν βαρύ αιμάτινο αποτύπωμα στην ανθρώπινη ιστορία.
Πρέπει να τονισθεί πως η βία είναι ένα σύστημα το οποίο εν μέρει έχει την δική του λογική και αυτονομία, η οποία μπορεί να μεταλλάξει ακόμη και την πιο ειρηνική ιδεολογία (βλέπε Xριστιανισμό με την Ιερά εξέταση).
Εκείνο που ξεχωρίζει μια ιδεολογία ως εγκληματική είναι η διακηρυκτική ταξινόμηση των ανθρωπίνων όντων σε ανθρώπους βιώσιμους και σε ανθρώπους που θα πρέπει να εξολοθρευτούν.
Εγκληματικές στιγμές και περιόδους έχουν όλες οι ιδεολογίες, όπως ο ρατσισμός και η εκπολιτιστική αποστολή, η περιφρόνηση της ανθρώπινης ζωής, οι ατομικές βόμβες και οι βομβαρδισμοί πόλεων κλπ.
Θα πρέπει να λεχθεί πως η εθνικοσοσιαλιστική ιδεολογία περιείχε στον πυρήνα της, αντιλήψεις φυλετικής ανισότητας και βιολογικής κατωτερότητας οι οποίες οδήγησαν σε σχεδιασμένη και συστηματική εξόντωση εκατομμυρίων ανθρώπων με κύρια θύματα τους εβραίους.
Σημειώνουμε πως τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα δεν απεξαρτοποιούν και αποδυναμώνουν τις ποικίλες όψεις και εμπειρίες των ανθρώπων, και γι αυτό ναζισμός και σταλινικές πρακτικές είναι ένα καρκίνωμα στο κορμί της ανθρωπότητας γιατί χρησιμοποιήθηκαν τέτοιες πρακτικές ελέγχου, διώξεων, βίας, εξοντώσεις ατόμων και ομάδων που συνιστά ιστορικό και ηθικό πολιτικό πρόβλημα.
Γι αυτό δεν είναι αμάρτημα ένας Aριστερός να καταδικάζει τα εγκλήματα των κουμμουνιστικών καθεστώτων, όπως και ένας Xριστιανός να ντρέπεται για τα εγκλήματα της ιεράς εξέτασης.
Το θέμα που εγείρεται είναι οι δημοκρατικές πολιτικές δυνάμεις να αναγνωρίσουν πως οι τυραννίδες του 20ου αιώνα κάποιες εκ των οποίων επιβίωσαν συνιστούν πολιτικά δεινά που γέννησαν ανθρώπινες τραγωδίες και δεν μπορούν να ξεχωρίζουν λεκτικά με προθέσεις αναγεννήσεις του ανθρώπου του έθνους ή της ανθρωπότητας.
Σήμερα ζούμε σε εποχές όξυνσης των πολιτικών λόγων οι οποίες απέχουν πολύ από τις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα επειδή εκείνη την περίοδο η οικοδόμηση της Ευρωπαϊκής κοινωνίας, η οποία βασίσθηκε στις πολιτικές συμφιλίωσης και προερχόταν από τις τραγικές εμπειρίες της σύγκρουσης του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ενώ σήμερα η ευρωπαϊκή δημόσια ιστορία ξανατερματίζεται σε νέο-εθνικιστικά αφηγήματα που στέκονται αποκλειστικά στη θυματοποίηση και στις ευθύνες των άλλων.
Τώρα οι ευρωπαϊκές κοινωνίες μετασχηματίζονται μέσα από την παγκοσμιοποίηση τις αλλαγές στον παγκόσμιο άξονα ισχύος, στην λεγόμενη επιστροφή, των θρησκειών, τις νέες μεταναστεύσεις, την τρομοκρατία, τους νέους εθνο-θρησκευτικούς κοινοτισμούς, την επισφάλεια και τις νέες μορφές αποκλεισμού.
Μια εξέταση τώρα κατ’ αναλογία και θεώρηση του εθνικοσοσιαλισμού και του κουμμουνισμού θα οδηγήσει σε γενικεύσεις και σε μη παραγωγικούς στόχους για την ιστορική γνώση.
Μπροστά σε όλα αυτά, ορθό θα ήταν να αναδείξουμε την ιστορία του ναζισμού και τις αδυναμίες του κουμμουνισμού γιατί ο κόσμος δεν είναι κανονικά «τακτοποιημένος».
Χρειάζεται η ανάπτυξη της ιστορικής εκπαίδευσης και η καλλιέργεια μιας ιστορικής συνείδησης που θα κατανοεί τους υπόγειους δρόμους κυκλοφορίας του ραττσιμού των διακρίσεων γύρω από την θρησκεία, την εθνικότητα, το φύλο, την φυλή, το σεξουαλικό προσανατολισμό και το εύρος του πολιτικού και ιδεολογικού φάσματος που δεν εξαντλείται στο χθες του 20ου αιώνα και θα μας επιτρέψει να απεγκλωβιστούμε από την αντίληψη του χρόνου και τις μικροπολιτικές χρήσεις της ιστορίας ούτως ώστε να ανοίξει ο δρόμος προς το μέλλον και να σταματήσουν οι ποικίλες ωσμώσεις μεταξύ κοινωνικών ομάδων, ιδεολογιών, λαών, χωρών κλπ.
• Στις φωτογραφίες, σκηνές από τα ναζιστικά εγκλήματα, στη διάρκεια του Β' Παγκόσμιου Πολέμου, το μέγεθος των οποίων αποκαλύφθηκε μετά την απελευθέρωση σειράς κατεχόμενων από το Τρίτο Ράιχ χωρών από τον -προελαύνοντα στο κέντρο της ναζιστικής Γερμανίας- Κόκκινο Στρατό και τις αποκαλύψεις για τα φοβερά εγκλήματα στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης...