Οι πρωτοπόροι της Ονίσιας έγραψαν ιστορία με το έργο και τα επιτεύγματα τους

Σήμερα, με αυτή την εκδήλωση, τιμούμε τους πρωτοπόρους της Ονίσιας και το έργο τους και ταυτόχρονα παρουσιάζουμε το νέο βιβλίο του Κύπρου Κουρτελλάρη. Για τη γνώση και ανάδειξη του έργου που έγινε στην Ονίσια και τη σημασία του, οφείλουμε πολλά στον φίλο Κύπρο Κουρτελλάρη, ο οποίος και με το νέο του βιβλίο φωτίζει σημαντικές πτυχές της ιστορίας όχι μόνο της Ονίσιας και της (εγ) κατάληψης της από αυτούς που υποτίθεται τάχθηκαν να την προστατεύσουν, αλλά και της σύγχρονης ιστορίας της Κύπρου.

Η έρευνα του Κύπρου Κουρτελλάρη μεθοδολογικά ακολουθεί τις αρχές που διατύπωσε για την ιστορική έρευνα ο Θουκυδίδης στο μνημειώδες έργο του «Πελοποννησιακός Πόλεμος». Ο πατέρας της Επιστήμης της Ιστορίας εξηγεί τις μεθόδους συγκέντρωσης των πληροφοριών και αναζήτησης της αλήθειας. Μας διδάσκει την κριτική προσέγγιση ακόμα και στα ιστορικά έγγραφα και τεκμήρια, τη διασταύρωση των πληροφοριών, τον έλεγχο της ακρίβειας των λεγχεθέντων από τους συμμετέχοντες στα γεγονότα, την κρίση και εξαγωγή συμπερασμάτων με βάση τα γεγονότα και όχι υποκειμενικές ερμηνείες.

Η έρευνα του Κύπρου Κουρτελλάρη είναι μεθοδική, συστηματική, συγκέντρωσε υπομονετικά στοιχεία, τεκμήρια, πληροφορίες που μάζεψε από τους πρωταγωνιστές με συνεντεύξεις – μαρτυρίες, τις οποίες διασταύρωσε δύο, τρείς και περισσότερες φορές. Οι σελίδες του ελληνοκυπριακού τύπου της εποχής, αλλά και η σχετική βιβλιογραφία, όπως και ραδιοφωνικές συνεντεύξεις ξεσκονίσθηκαν κυριολεκτικά από τον Κύπρο, που τις εξέτασε κριτικά.

Η διαλεκτική και κριτική προσέγγιση διαπερνά ως κόκκινη γραμμή όλο το βιβλίο. Ιδιαίτερα η διαλεκτική γενικού, ειδικού και μοναδικού που ακολουθεί και στις δύο κατευθύνσεις, δηλ. Διεθνές περιβάλλον, Κύπρος - κυπριακό πρόβλημα και Ονίσια, από την μια και Ονίσια, Κύπρος - κυπριακό πρόβλημα και Διεθνές περιβάλλον από την άλλη, αποκαλύπτουν τα γεγονότα που οδήγησαν στον «Απρίλης 1964: Η (εγ)κατάληψη της Ονίσιας» ( τίτλος του βιβλίου), «Από αυτούς που τάχθηκαν να την προστατεύσουν!» (πρώτος υπότιτλος) και «Τα γεγονότα που οδήγησαν στην κατάληψη της Επαυλης από τους Τούρκους στασιαστές» (δεύτερος υπότιτλος).

Η κατανόηση των γεγονότων του Απρίλη του 1963-1964 στα οποία αναφέρεται το βιβλίο, αλλά και της προδοσίας και της τραγωδίας του 1974 περνά από την κατανόηση στο τρίπτυχο που αναφέραμε πιο πάνω και το οποίο ο συγγραφέας, παρά τη συνθετότητα του προβλήματος, κατορθώνει να το παρουσιάσει και αναλύσει με εξαιρετική σαφήνεια και αδιαμφισβήτητα στοιχεία.

***

Ι. Συνεργατική Επαυλη «Ονίσια»

Τι ήταν, όμως, η Συνεργατική Επαυλη «Ονίσια» και γιατί αγαπήθηκε από τους απλούς και τίμιους ανθρώπους, από τους πατριώτες και γιατί την μίσησαν και εγκατέλειψαν οι «εθνοσωτήρες» στους Τούρκους στασιαστές;

Η λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου με τη συντριβή των δυνάμεων του Χιτλεροφασισμού και παρά τον αέρα ελευθερίας βρήκε την Κύπρο να παραμένει υπό βρετανική κατοχή. Η γεωστραστηγική σημασία του νησιού ήταν σημαντική και στις νέες συνθήκες και οι Βρετανοί σε αντίθεση με τη θέληση του κυπριακού λαού κράτησαν το νησί στην κυριαρχία τους μέχρι το 1960.

Η Κύπρος στη δεκαετία του 1940, παρά την ανάπτυξη του καπιταλισμού και τη λειτουργία μικρών και μεσαίων βιομηχανιών και τη λειτουργία μεταλλείων, παραμένει μια φτωχή αγροτική χώρα. Στις δύσκολες κοινωνικο - οικονομικές συνθήκες προστίθεται και το μεγάλο κύμα ανεργίας που δημιουργήθηκε από την αποστράτευση των χιλιάδων Κυπρίων εθελοντών που πολέμησαν από τις γραμμές του αγγλικού στρατού τον χιτλεροφασισμό.

Η ιδέα για τη δημιουργία της Κολεκτίβας ρίχτηκε από μερικούς απόστρατους στο πλαίσιο της Ενωσης Κυπρίων Αποστράτων. Η σύλληψη ωστόσο της ιδέας γίνεται πριν τη λήξη του πολέμου στην Παλαιστίνη. Η Κύπριοι αγωνιστές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου που υπηρετούσαν στην Παλαιστίνη είχαν την ευκαιρία να γνωριστούν με την κοινή ζωή των αγροτών στα «κιπούτς». (Κουρτελλάρης Κ. « 50 Χρόνια Συνεργατικής Επαυλης «Ονίσια» ΛΤΔ, σελ.36 Λευκωσία,1996)

Οι μπαρουτοκαπνισμένοι κύπριοι αγωνιστές, είχαν ανοικτά τα μάτια και τα αυτιά τους, παρακολουθούσαν, συνομιλούσαν, διάβαζαν για τον κόσμο όλο και τους αγώνες του. Φοίτησαν στο πανεπιστήμιο της ζωής και η πράξη πλούτισε τις γνώσεις, ικανότητες και δεξιότητες τους.

Διάβασε και ήξερε ο Χρίστος Κουρτελλάρης και οι σύντροφοι του για τους πρωτοπόρους του Συνεργατικού Κινήματος, για τους ουτοπικούς σοσιαλιστές και τα οράματα τους, για τον Μαρξισμό και το Σοσιαλισμό. Παρακολουθούσαν την ανάπτυξη του συνεταιριστικού κινήματος διεθνώς και ιδιαίτερα στη Σ. Ενωση.

Μελέτησαν τα πρώτα διατάγματα του ηγέτη της Μεγάλης Οκτωβριανής Σοσιαλιστικής Επανάστασης, του Λενιν, το διάταγμα για την Ειρήνη και το διάταγμα για την παραχώρηση της γης στους αγρότες, στους καλλιεργητές της.

Ο πλούτος των γνώσεων και εμπειριών τους σε συνδυασμό με τους οραματισμούς και τη θέληση τους οδήγησαν στη δημιουργία το 1946 της Συνεργατικής Επαυλης Ονίσια.

Η ζωή και δράση της κολεκτίβας της Ονίσιας μπορεί να ερευνηθεί εξεταστεί σε τρία βασικά στάδια:

Το πρώτο στάδιο αφορά στη γέννηση και υλοποίηση της ιδέας της δημιουργίας του συνεταιριστικού αγροτικού οργανισμού το 1946 και φθάνει μέχρι το 1964.

Η έπαυλη, μετά τις δικοινοτικές ταραχές και την εκδήλωση της τ/κ ανταρσίας, σκόπιμα εγκαταλήφθηκε από αυτούς που υποτίθεται τάχθηκαν να την υπερασπιστούν, τον Απρίλη του 1964, επιτρέποντας στους Τουρκοκύπριους στασιαστές να φθάσουν σε χώματα της έπαυλης και πρακτικά σε ακτίνα βολής από τις εγκαταστάσεις και τους ανθρώπους της Κολεκτίβας.

Αυτό οδήγησε, στις 12 του Απρίλη 1964 στην απομάκρυνση των μελών της έπαυλης και των οικογενειών τους. Δεν ήταν τυχαίο που ο τότε επικεφαλής της ασφάλειας στην περιοχή του Δικώμου, ο οποίος άφησε την Ονίσια ανοχύρωτη, ήταν λίγα χρόνια αργότερα σημαίνον στέλεχος και υπαρχηγός της ΕΟΚΑ Β’ με τη γνωστή δράση ενάντια στην Κυπριακή Δημοκρατία. Ακούει στο όνομα Σταύρος Σταύρου Σύρος, τότε υπολοχαγός του ελληνικού στρατού...

Το δεύτερο στάδιο περιλαμβάνει τη δεκαετία 1964-1974, όπου η νέα επί του εδάφους κατάσταση που δημιουργήθηκε, οδήγησε τον Συνεταιρισμό στην ανάγκη να διαφοροποιήσει τις δραστηριότητες του, κατευθύνοντάς τις στην βιομηχανία παραγωγής και επεξεργασίας ασβέστη στην Μια Μηλιά, καθώς και στον τομέα των μεταφορών και εμπορίας πετρελαιοειδών.

Η μεγάλη προδοσία του 1974, “παρέδωσε” κι αυτό το νέο, σύγχρονο εργοστάσιο επεξεργασίας ασβέστη στη Μια Μηλιά, πριν καλά-καλά μπει στην παραγωγή, στον Αττίλα.

Για σκοπούς ιστορικής συνέχειας, μπορούμε να προσδιορίσουμε ως τρίτο στάδιο την περίοδο από το 1974 έως σήμερα.

***

ΟΙ πρωτοπόροι της Ονίσιας, ιδιαίτερα στα πρώτα 18 χρόνια, έγραψαν ιστορία με το έργο και τα επιτεύγματα τους. Ο ενθουσιασμός, η αποφασιστικότητα, η συλλογικότητα, η οργάνωση και αλληλοβοήθεια των μελών του οργανισμού μετέτρεψαν την Επαυλη στον πρωτοποριακό για την εποχή, πρότυπο γεωργοκτηνοτροφικό συνεργατικό οργανισμό, με τη βιομηχανία και άλλες οικονομικές δραστηριότητες να αποτελούν συστατικό του μέρος.

Δημιουργήθηκε μια ολόκληρη κοινωνία και κατά αντιστοιχία με τα κοινωνικά συστήματα έχουμε τη βάση και εποικοδόμημα της κολεκτίβας. Στη βάση οι οικονομικές παραγωγικές δραστηριότητες. Στο εποικοδόμημα η κοινωνική πολιτική, η μόρφωση, η ψυχαγωγία.

Στον πυρήνα της σκέψης και δράσης της ηγεσίας της κολεκτίβας ήταν η κοινωνική μέριμνα για τα μέλη και τις οικογένειες τους, η ποιότητα της ζωής τους και η εξασφάλιση των υλικών και πνευματικών αγαθών για μια αξιοπρεπή ζωή.

Δουλειά και μισθός για όλους ήταν η πρώτη και βασική εξασφάλιση που παρείχε η κολλεκτίβα στα μέλη της.

Παρείχε επίσης τη δυνατότητα εξασφάλιση στέγης και των βασικών ειδών πρώτης ανάγκης σε ιδιαίτερα προσιτές τιμές.

Στον τομέα της υγείας επίσης πρωτοπορούν, παρείχαν ουσιαστική στήριξη των μελών και οικογενειών τους για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, μέσω κοινωνικού ταμείου, το οποίο προικοδοτείτο από τα καθαρά κέρδη της εταιρείας. Καθιέρωσαν και σχέδιο πληρωμένης άδειας ασθένειας.

Μερίμνησαν για τη μόρφωση των μελών της κολλεκτίβας και των οικογενειών τους. Και όλα αυτά στις δεκαετία του 1940 και 50.

Επίσης η γυναίκα και τα παιδιά ήταν στο επίκεντρο της προσοχής και φροντίδας. Μερίμνησε η ηγεσία του συνεταιρισμού για τη δημιουργία προϋποθέσεων ένταξης της γυναίκας στην παραγωγή, ανεξάρτητα αν ήταν ή όχι μέλος της εταιρείας.

Για τα παιδιά δημιουργούν το παιδικό σταθμό και μεριμνούν για τη μεταφορά τους στο σχολείο.

Παράλληλα μεριμνούν συνεχώς για την μόρφωση και επιμόρφωση των μελών της κολεκτίβας καθώς και για τη ψυχαγωγία και διασκέδαση.

Δεν χρειάζεται να γίνουν ιδιαίτερες συγκρίσεις -ακόμα και με το δικό μας σήμερα- για να αντιληφθούμε πόσο μπροστά ήταν, πόσο μακριά έβλεπαν, πόσο ανθρωπισμό, αλληλεγγύη και συνεργασία είχε η ζωή και η δράση τους.

Αξιοσημείωτες ήταν οι σχέσεις που οι συνεργατιστές της Ονίσιας δημιούργησαν με τους Ε/κ και Τ/κ των γύρω χωριών. Σχέσεις όχι μόνο καλής γειτονίας και συνεργασίας, αλλά και προσφοράς εργασίας, όταν η κολεκτίβα χρειαζόταν σε ειδικές γεωργικές περιόδους επιπρόσθετα εργατικά χέρια. Σχέσεις που οδήγησαν τους Τουρκοκύπριους των γύρω χωριών να σταθούν ανάχωμα στις σκέψεις και/ή προθέσεις εξρεμιστών της τ/κ κοινότητας να βλάψουν τα μέλη της Ονίσιας σε περιόδους έντασης στις σχέσεις των δύο κοινοτήτων, όπως το 1958 και το 1963/64.

Η Πολιτεία της Ονίσιας αποτελεί ένα φωτεινό παράδειγμα και όχι τυχαία μετατρέπεται σε αντικείμενο μελέτης και ενδιαφέροντος εντός και εκτός Κύπρου. Δυστυχώς η δυναμικά αναπτυσσόμενη δράση του συνεταιρισμού ανακόπηκε από τα γεγονότα του 1964, με τις επιπτώσεις στην Ονίσια που αναφέραμε λίγο πιο πάνω. Οι κάτοικοι της Επαυλης στην πλειοψηφία τους αναγκάστηκαν να μετοικήσουν στο γειτονικό Δίκωμο. Η παραγωγική δράση της κολλεκτίβας τερματίστηκε πλήρως δέκα χρόνια αργότερα με την βάρβαρη τουρκική εισβολή και κατοχή του 37% της πατρίδας μας περιλαμβανομένης και της περιοχής της Ονίσιας.

***

ΙΙ. Το βιβλίο «Απρίλης 1964: Η (εγ)κατάληψη της Ονίσιας»

Επιτρέψετε μου τώρα, αγαπητοί φίλοι, να δώσω κάποια στοιχεία και να εστιάσω σε κάποιες βασικές πτυχές του βιβλίου του αγαπητού Κύπρου.

Το βιβλίο έχει 272 σελίδες στις οποίες περιλαμβάνονται τα εξής: Αντί Προλόγου, 7 κεφάλαια και Επίλογος, που αφορούν τόσο στην Συνεργατική Επαυλη Ονίσιας όσο και στις πολιτικές εξελίξεις στα πρώτα χρόνια της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Στο πρώτο κεφάλαιο δίνονται βασικές γνώσεις για την κολεκτίβα της Ονίσιας.

Στο δεύτερο και τρίτο κεφάλαιο η έρευνα του Κύπρου έφερε στο φώς πολλά στοιχεία της σύγχρονης ιστορίας μας για τη δράση του Γρίβα, για τις εγγυήτριες δυνάμεις και το ρόλο τους, για τη δημιουργία ένοπλων παρακρατικών ομάδων και ειδικά για την Ομάδα Ρένου Κυριακίδη και τις Ομάδες του Δικώμου. Αποκαλυπτικά τα όσα τεκμηριωμένα παρουσιάζει ο συγγραφέας για την τουρκική ανταρσία του 1963, τον Σταύρο Σταύρου Σύρο και το ρόλο του στα γεγονότα της Ονίσια το 1964.

Με αδιαμφησβήτητα στοιχεία και μαρτυρίες ο συγγραφέας στηρίζει το βασικό συμπέρασμα για την εγκατάληψη της Ονίσιας.

«Δυστυχώς -σημειώνει- για την Ονίσια, δυστυχώς για την Κύπρο και την υπόθεση της από το 1964, αυτοί που τάχθηκαν να υπερασπιστούν την Ονίσια δεν το έπραξαν. Δεν επιτέλεσαν ούτε το στρατιωτικό, ούτε το πατριωτικό αλλά ούτε και το ανθρωπιστικό τους καθήκον. Και όχι μόνο αυτό. Επειδή δεν άρεσε σε ορισμένους η όλη λειτουργία της Συνεργατικής Επαυλης Ονίσιας και τα θαυμαστά, πράγματι, μέχρι τότε οικονομικά-κοινωνικά αποτελέσματα της, ήθελαν πάσυ θυσία να “πέσει” στα χέρια των Τούρκων στασιαστών. Για να τερματιστεί έτσι μια προοδευτική και ωφέλιμη, για τα μέλη και το Συνεργατισμό ως Κίνημα, πορεία. Και να αφεθούν ορισμένοι άλλοι ανεπηρέαστοι να εξυπηρετούν τα οικονομικά τους συμφέροντα, αδιαφορώντας αν με πράξεις και παραλείψεις επλήττετο θανάσιμα αυτή τούτη η εθνική μας υπόθεση.» (σελ. 67)

Ο Κύπρος Κουρτελλάρης αποκαλύπτει το ρόλο της ΤΜΤ, την τρομοκρατική και δολοφονική της δράση, την υπονόμευση της Κυπριακής Δημοκρατίας, την καλλιέργεια έχθρας και μίσους μεταξύ των δύο κοινοτήτων και την προετοιμασία του εδάφους για την τουρκική εισβολή.

Αποκαλύπτει επίσης και το ρόλο παρακρατικών και παράνομων ελληνοκυπριακών ομάδων στην υπονόμευση του κυπριακού κράτους, οι οποίες στρέφονταν ενάντια στους Τουρκοκύπριους και όχι ενάντια στην Τουρκία, συμβάλλοντας ουσιαστικά στο βάθεμα του δικοινοτικού μίσους και στη διαίρεση του λαού μας που τεχνηέντως καλλιεργούσαν οι Βρετανοί αποικιοκράτες για να διασφαλίσουν την μόνιμη παρουσία τους στο νησί. «Οι παράνομες ε/κ ομάδες είχαν στραμμένα τα όπλα τους κατά των τ/κ και οι παράνομες τ/κ ομάδες κατά των ε/κ... Και στην πορεία -υπογραμμίζει ο Κ. Κουρτελλάρης- οι παράνομες ένοπλες ομάδες και από τις δύο κοινότητες, διαποτισμένες αμφότερες με το μικρόβιο του ακραίου εθνικισμού- σοβινισμού, έστρεψαν τα όπλα και εναντίον των προοδευτικών πατριωτικών δυνάμεων και στις ίδιες τις κοινότητες τους.»

Για το ρόλο των εγγυητριών δυνάμεων Βρετανίας, Τουρκίας και Ελλάδας, ο συγγραφέας συμπερασματικά σημειώνει τα εξής:- «Από τις τρείς εγγυήτριες δυνάμεις, ρόλο καθοριστικά αρνητικό έως και πρωταγωνιστικό διαδραματίζουν σ’ αυτή την περίοδο Μεγάλη Βρετανία και Τουρκία και ρόλο- για το ξέσπασμα της τουρκικής ανταρσίας- παθητικά αρνητικό η Ελλάδα.» (σελ 53)

Ο συγγραφέας αναφορικά με τα 13 σημεία του Μακαρίου για βελτίωση του δυσλειτουργικού δοτού Συντάγματος, αποκαλύπτει τον προβοκατόρικο ρόλο των Βρετανών, στην εκδήλωση ένοπλης σύρραξης μεταξύ των δύο κοινοτήτων και την απευθείας εμπλοκή τους σε αυτή, βοηθώντας και συνδράμοντας ανοικτά και απροκάλυπτα τους Τούρκους στασιαστές και τους αποσχιστικούς τους σχεδιασμούς.

Μας υπενθυμίζει επίσης ο συγγραφέας, ανακαλώντας απόρρητα βρετανικά έγγραφα, ότι η Τουρκία από το 1945 για την εξυπηρέτηση των γεωπολιτικών επεκτατικών της στόχων, ξεκίνησε σχεδιασμούς και μεθοδεύσεις για εξασφάλιση μόνιμης στρατιωτικο-πολιτικής παρουσίας στο νησί.

Θέση στην οποία επιμένει διαχρονικά και μέχρι σήμερα και θεωρεί κόκκινη γραμμή, σύμφωνα με τον Υπ. Εξωτερικών Τσαβόσογλου, «τα μηδέν στρατεύματα και μηδέν εγγυητικά επεμβατικά δικαιώματα».

Η τουρκική απαίτηση για μόνιμη στρατιωτική βάση στην Κύπρο και εξασφάλιση επεμβατικών δικαιωμάτων σε ένα ανεξάρτητο κράτος, μέλος των Ηνωμένων Εθνών και της ΕΕ, αποτελεί και σήμερα την κύρια αιτία της μη λύσης του κυπριακού προβλήματος.

Εξαιρετικού ενδιαφέροντος είναι τα κεφάλαια «4» και «5» όπου ο συγγραφέας παραθέτει πρωτογενές υλικό, συνεντεύξεις - μαρτυρίες Ονισιωτών για την περίοδο της τουρκικής ανταρσίας και τα όσα έλαβαν χώραν, αλλά και συνεντεύξεις - μαρτυρίες και αναφορές τρίτων που βίωσαν τα γεγονότα της εποχής εκείνης και είχαν ιδίαν αντίληψη επί τούτων.

Στο κεφάλαιο «6» ο Κύπρος Κουρτελλάρης ενισχύει τα τεκμήρια του με σελίδες του κυπριακού τύπου που κάλυψαν τα γεγονότα του Απρίλη του 1964.

Στο «7» κεφάλαιο παρατίθενται σημαντικά παραρτήματα.

***

Συμπερασματικά, η δράση και επιτυχίες του συνεταιρισμού της Ονίσιας αποτελούν πηγή γνώσης, παραδειγματισμού και έμπνευσης. Υπογραμμίζουν οι επιτυχίες της τη δύναμη του οράματος, της θέλησης, της συλλογικότητας , αλληλεγγύης και αλληλοβοήθειας. Αρχές και αξίες που βρίσκονται στον πυρήνα του ανθρωπισμού.

Στις σημερινές συνθήκες το παράδειγμα των Πρωτοπόρων της Ονίσιας είναι πυξίδα σκέψης και δράσης, ώστε να ενεργοποιήσουμε τις δυνάμεις μας, να αναπτύξουμε δημιουργικές πρωτοβουλίες για να πετύχουμε την οικονομική ανάπτυξη και κοινωνική πρόοδο. Το παράδειγμα της Ονίσιας υπογραμμίζει ότι ο Συνεργατισμός είναι ιδέα, είναι λαϊκή κατάκτηση, είναι βασική μορφή κοινωνικής ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής που απαλλάσσει τους αγρότες, τους εργάτες από τα δεσμά της εκμετάλλευσης και της φτώχειας.

***

ΙΙΙ. ΚΥΠΡΟΣ - ΚΥΠΡΙΑΚΟ

Τα ιστορικά γεγονότα της εγκατάληψης της Ονίσιας, οι δικοινοτικές συγκρούσεις, οι απειλές και οι βομβαρδισμοί της Τουρκίας το 1963- 1964 αποκαλύπτουν το διαιρετικό, διχοτομικό ρόλο των σοβινιστικών εθνικιστικών κύκλων στις δύο κοινότητες, τη διαιρετική πολιτική της Βρετανίας, την υπόσκαψη της Κυπριακής Δημοκρατίας και τις μεθοδεύσεις της Τουρκίας για να εισβάλει στο νησί μας.

H αποφασιστικότητα της κυπριακής κυβέρνησης να προστατεύσει την Kύπρο, η προσφυγή της στο Συμβούλιο Ασφαλείας, η βοήθεια και αποφασιστική στάση της Σοβιετικής Ένωσης, η θέση του Συμβουλίου Aσφαλείας και ο κίνδυνος να ξεσπάσει ελληνοτουρκικός πόλεμος, έσωσαν την Kύπρο από την τουρκική εισβολή.

Παρόμοια φαινόμενα, διακοινοτικές συγκρούσεις, απειλές και κινήσεις της Tουρκίας για στρατιωτική επέμβαση στην Kύπρο, παρατηρούνται το 1964 και το 1967. Οι μεθοδεύσεις για διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας συνεχίζονται τόσο σε πολιτικό διλωματικό επίπεδο (Σχέδιο Ατσεσον) όσο και σε στρατιωτικό.

Στις 15 Iουλίου 1974 η συνωμοτική προδοτική δράση της EOKA B' και της ελληνικής Χούντας ενάντια στην Kύπρο, έφθασε στο αποκορύφωμά της με την πραγματοποίηση του φασιστικού στρατιωτικού πραξικοπήματος.

Tο πραξικόπημα και η εκδίωξη του νόμιμου Προέδρου της Kυπριακής Δημοκρατίας Aρχιεπισκόπου Mακαρίου Γ' και η κατάλυση της Δημοκρατίας έδωσαν την καλύτερη αφορμή στην Tουρκία να υλοποιήσει τα σχέδιά της.

Στις 20 Iουλίου 1974, με πρόσχημα την υπεράσπιση των συμφερόντων των Tουρκοκυπρίων, η Tουρκία εισβάλλει στην Kύπρο καταλβάνει το 37% του κυπριακού εδάφους.

200.000 Eλληνοκύπριοι μετατρέπονται σε πρόσφυγες στην ίδια τους την πατρίδα, χιλιάδες νεκροί και1619 αγνοουμένοι.

Η κατοχή συνεχίζεται, όπως και ο εποικισμός και η διαδικασία τουρκοποίησης των κατεχομένων εδαφών μας.

Η γνώση της ιστορίας αποτελεί σημαντικό στοιχείο του αγώνα του σήμερα και του αύριο για την απελευθέρωση και επανένωση της πατρίδας και του λαού μας.

Και η σύγχρονη ιστορία μας διδάσκει, ότι αν θέλουμε να ζήσουμε ελεύθεροι και αφέντες στο τόπο μας πρέπει να προστατεύσουμε την Κυπριακή Δημοκρατία, να αγωνιστούμε με τη μεγαλύτερη δυνατή ενότητα, ε/κ και τ/κ, για λύση στο πλαίσιο των αποφάσεων των Ηνωμένων Εθνών, του διεθνούς και ευρωπαϊκού δικαίου, των συμφωνιών κορυφής, για να διασφαλίσουμε ένα κανονικό κράτος, με μια κυριαρχία, μια διεθνή προσωπικότητα, μια ιθαγένεια, χωρίς στρατιωτικές βάσεις, ξένους στρατούς και επεμβατικά δικαιώματα, όπου ελληνοκύπριοι και τουρκοκύπριοι να ζουν ειρηνικά και να είναι αφέντες στην πατρίδα τους.

* Αναπληρωτής Καθηγητής Πολιτικών Επιστημών Πανεπιστημίου Frederick - Κείμενο προυσίασης του βιβλίου «Απρίλης 1964: Η (εγ)κατάληψη της Ονίσιας» κατά την εκδήλωση του Προσφυγικού Σωματείου «Δίκωμο ’74» για τη Συνεργατική Έπαυλη Ονίσια, την Τετάρτη, 8 του Δεκέμβρη. Η εκδήλωση τελούσε υπό την αιγίδα του Γ.Γ. της Κ.Ε. του ΑΚΕΛ, Στέφανου Στεφάνου.