Η άνοδος και η πτώση του Μανουέλ Νοριέγα
- Written by eKypros
Γράφει: Κορίνα Βασλοπούλου*
«Οι όμορφοι δικτάτορες όμορφα καίγονται». Η είδηση για τον θάνατο του Μανουέλ Νοριέγα έφερε στον νου τον τίτλο της γνωστής γιουγκοσλαβικής ταινίας - σε παράφραση. Ο άνθρωπος που υπήρξε δικτάτορας του Παναμά, τσιράκι των Αμερικανών και της CIA στην Κεντρική Αμερική, «άρχοντας» του λαθρεμπορίου ναρκωτικών και εκθρονίστηκε βίαια από τους ίδιους τους προστάτες του όταν άρχισε να αυτονομείται, πέθανε τη Δευτέρα, 29 του Μάη, στην Πόλη του Παναμά σε ηλικία 83 ετών.
Τους τελευταίους μήνες βρισκόταν σε κώμα ύστερα από εγκεφαλική αιμορραγία στο πλαίσιο εγχείρησης για την αφαίρεση κακοήθους όγκου. Τα τελευταία 27 χρόνια της ζωής του τα είχε περάσει σε φυλακές του Μαϊάμι και του Παναμά, με μια σύντομη ενδιάμεση «στάση» στη Γαλλία.
Η πορεία του ήταν πανομοιότυπη με εκείνη των περισσότερων αμερικανοτραφών δικτατόρων της Λατινικής Αμερικής. Παιδί φτωχής οικογένειας, κατατάχθηκε στον στρατό και χάρη στις επαφές που απέκτησε, το 1967 πήρε υποτροφία για τη διαβόητη Σχολή της Αμερικής (School of the Americas) στη Τζόρτζια των ΗΠΑ, φυτώριο και «Πανεπιστήμιο» των περισσότερων δικτατόρων και βασανιστών που έδρασαν στην περιοχή. Κάπου εκεί, ή ίσως και πολύ νωρίτερα, από τη δεκαετία του '50, τον στρατολόγησε η CIA.
Στα χρόνια που ακολούθησαν, ο Μανουέλ Αντόνιο Νοριέγα Μορένο ανέβηκε γρήγορα τα σκαλιά της στρατιωτικής ιεραρχίας φτάνοντας να γίνει επικεφαλής της στρατιωτικής αντικατασκοπίας του δικτάτορα Ομάρ Τορίχος, άνοιξε δουλειές με το κολομβιανό καρτέλ του Μεδεγίν, έγινε «ρυθμιστής» του λαθρεμπορίου της κοκαΐνης στην Κεντρική Αμερική και θησαύριζε τόσο από τους μισθούς της CIA όσο και από τις μπίζνες.
Το 1983, δύο χρόνια μετά τον θάνατο του Τορίχος σε ένα ύποπτο αεροπορικό δυστύχημα, στο οποίο λέγεται ότι είχε βάλει και ο ίδιος το χεράκι του, ο Νοριέγα έγινε βασιλιάς στη θέση του βασιλιά.
Ήταν η εποχή που η Ουάσινγκτον «τα έδινε όλα» για να ανακόψει την «επέλαση» των κομμουνιστών στην Κεντρική Αμερική. Ο Μανουέλ Νοριέγα έγινε ο άνθρωπός τους. Εξόντωνε ή στην καλύτερη περίπτωση φυλάκιζε τους αντιπάλους του στον Παναμά.
Βοηθούσε στην οικονομική και στρατιωτική ενίσχυση των ακροδεξιών Κόντρας που πολεμούσαν την κυβέρνηση των Σαντινίστας στη Νικαράγουα και τους αριστερούς αντάρτες στο Σαλβαδόρ. Εκαναν τα στραβά μάτια στις μπίζνες του με τον Πάμπλο Εσκομπάρ και στους τόνους της κοκαΐνης που έφταναν λαθραία στις ΗΠΑ χάρη και στον Νοριέγα, γιατί προηγείτο ο πόλεμος κατά του κομμουνισμού.
Όταν... παραστράτησε
Ώσπου κάποια στιγμή, όπως συμβαίνει συνήθως, το θηρίο αυτονομήθηκε. Ο Μανουέλ Νοριέγα άρχισε να γίνεται πολύ απρόσεκτος στα πάρε-δώσε του με τα καρτέλ. Τόσο ώστε το «ανακάλυψαν» και οι Αμερικανοί.
Επίσης, ανακάλυψαν ότι ο προστατευόμενός τους ήταν υπηρέτης πολλών αφεντάδων. Γιατί, ενώ με το ένα χέρι έστελνε ενισχύσεις στους πολέμιους των κομμουνιστών, με το άλλο βοηθούσε τους ίδιους τους κομμουνιστές. Χώρια που άρχισε να σηκώνει μπαϊράκι απέναντι στις ΗΠΑ.
Φίδια άρχισαν να ζώνουν την κυβέρνηση του Τζορτζ Μπους Α', ότι η πολύτιμη διώρυγα, η οποία βάσει της συμφωνίας Τορίχος - Κάρτερ το 1999 θα περνούσε στη δικαιοδοσία του Παναμά, μπορεί να έπεφτε σε λάθος χέρια.
Το 1989, αφού ο Μανουέλ Νοριέγα ακύρωσε το άβολο αποτέλεσμα των γενικών εκλογών, εξαπέλυσε πογκρόμ κατά των αντιπάλων του και κήρυξε φραστικό πόλεμο κατά των ΗΠΑ, σήμανε η ώρα του. Την αφορμή έδωσε η δολοφονία ενός Αμερικανού πεζοναύτη στον Παναμά τον Δεκέμβριο του 1989.
Στις 20 του ίδιου μήνα, 24.000 Αμερικανοί στρατιώτες εισέβαλαν στον Παναμά στο πλαίσιο της επιχείρησης «δίκαιος αγώνας» για την προστασία των Αμερικανών πολιτών (και της διώρυγας). Οι πολεμικές επιχειρήσεις κράτησαν δύο εβδομάδες με βομβαρδισμούς και οδομαχίες.
Ο επίσημος απολογισμός της επέμβασης είναι 300 στρατιωτικοί και 214 άμαχοι νεκροί, αν και οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα ανεβάζουν τον αριθμό των νεκρών σε 3.000 έως 5.000. Ωστόσο, η σφαγή στον Παναμά πέρασε σε δεύτερο πλάνο, καθώς συνέπεσε με την εξέγερση κατά του Νικολάε Τσαουσέσκου στη Ρουμανία.
Αναπόφευκτα, όλα τα διεθνή ΜΜΕ και όλη η «ευαισθησία» εξαντλήθηκαν στα Βαλκάνια και στην πτώση του κομμουνιστή δικτάτορα. Εξάλλου, ο κακός Νοριέγα συνελήφθη, ενώ η δημοκρατία και η τάξη αποκαταστάθηκαν με την εγκαθίδρυση μιας φιλοαμερικανικής κυβέρνησης.
Άγαρμπη φίμωση
Για την ιστορία, στη δίκη του Νοριέγα στο Μαϊάμι, οι Αμερικανοί δεν επέτρεψαν στην υπεράσπιση να καταθέσει στοιχεία που πιστοποιούσαν τις σχέσεις του με τη CIA, τις πληρωμές του από την κυβέρνηση των ΗΠΑ και κατ' επέκταση την εμπλοκή του Τζορτζ Μπους ως πρώην αρχηγού της CIA και αργότερα ως αντιπροέδρου και προέδρου στους βρόμικους πολέμους στην Κεντρική Αμερική.
Ο Μανουέλ Νοριέγα θα μπορούσε άνετα να είναι ο σεναριογράφος, σκηνοθέτης και πρωταγωνιστής μιας σειράς όπως οι «Νάρκος». Xρήσιμης και διδακτικής για το πόσο αναλώσιμα είναι τα ανδρείκελα όταν οι δημιουργοί τους δεν τα χρειάζονται πια.
* Αναδημοσίευση από εφσυν