Η τρομοκρατία, το κράτος και ο Πρόεδρος των Συνδέσμων Αγωνιστών ΕΟΚΑ

Όπου “κράτος” -στο αφήγημα Σπανού- η Κυπριακή Δημοκρατία και όπου “τρομοκρατία”, οι τρομοκρατικές συμμορίες των Τουρκοκυπρίων και η τρομοκρατία της Τουρκίας. Παραπέμποντας -μάλιστα- τον αναγνώστη στον 16ο αιώνα και “στους μισθοφόρους των στρατευμάτων της πρώτης εισβολής του 1570”! Για να γράψει, κάπου στο άρθρο: «Μούγκριζε το σαρκοβόρο θηρίο, φοβέριζε, η κοινή γνώμη φοβόταν, η κατάσταση ήταν εξόφθαλμη, ο κίνδυνος δεν απέκρυπτε το σατανικό του πρόσωπο, οι εφημερίδες έγραφαν τα γεγονότα, αλλά το κράτος έκλεινε τους δημοσιογράφους στα κελιά των Κεντρικών Φυλακών (29 Ιουλίου 1973)¹. Και οι Τούρκοι επέδραμαν, εισέβαλαν στο άοπλο νησί, αιχμαλώτιζαν, σκότωναν και βίαζαν τον απροστάτευτο κόσμο που έδιωχναν από τις εστίες του, αλλά κανείς δεν παρενέβαινε σε βοήθεια...»

Χωρίς να κρίνω αν ιστορικά είναι αντικειμενικό ή όχι το αφήγημα Σπανού -που ασφαλώς και δεν είναι- σημειώνω πως: από τα γεγονότα που οδήγησαν στην τραγωδία τής 20ής Ιουλίου 1974, απουσιάζει ένας ιδιαίτερα σημαντικός πυλώνας. Ξεκαθαρίζοντας εισαγωγικά ότι ο αγλλοαμερικάνικος σχεδιασμός για διχοτόμηση της Κύπρου ξεκίνησε πολύ πριν δημιουργηθεί η Κυπριακή Δημοκρατία, σημειώνω ότι στο στάδιο της υλοποίησής του -για να ξεκλειδώσει η πόρτα και να εισβάλει η Τουρκία στο νησί- προέβλεπε παράλληλα ανάλογη δράση και από εθνικιστικούς κύκλους και στην ελληνοκυπριακή κοινότητα. Αυτούς που στην πορεία του χρόνου, από το 1959, δεν πίστεψαν μηδέ συμβιβάστηκαν με το ανεξάρτητο κυπριακό κράτος. Αυτοί, ασφαλώς, υπήρχαν και στις δύο κοινότητες, όπου: οι μεν το έβλεπαν ως μεταβατικό σταθμό για την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα και οι δε για τη διπλή ένωση - διχοτόμηση της Κύπρου. Έτσι απλά...

Αλλά στις Συμφωνίες Ζυρίχης - Λονδίνου απαγορεύετο ρητά και εσαεί τόσο η ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, όσο και η διχοτόμηση. Κι από τη στιγμή που τις συμφωνίες προσυπέγραψαν -στο Λονδίνο- και οι εκπρόσωποι της ε/κ και τ/κ κοινότητας -αρχιεπίσκοπος Μακάριος και Φαζίλ Κιουτσούκ, αντίστοιχα- διά τής υπογραφής τους αποδέχτηκαν τον όρο αυτό και συνακόλουθα τον δικοινοτικό χαρακτήρα του νεόδμητου κράτους.

Είναι ιστορικά καταγραμμένο και τεκμηριωμένο ότι η πολεμική κατά των συμφωνιών Ζυρίχης - Λονδίνου και του ανεξάρτητου κυπριακού κράτους από την ενωτική παράταξη ξεκίνησε πριν καν εγκαθιδρυθεί η Κυπριακή Δημοκρατία. Με πρωτεργάτη τον Γρίβα, ο οποίος επιστρέφοντας στην Αθήνα σήκωσε το δικό του “μπαϋράκκι” κατά των συμφωνιών και κατά του Μακαρίου. Με τον Ρένο Κυριακίδη, τομεάρχη της ΕΟΚΑ, να πρωταγωνιστεί ως φορέας της νέας γραμμής πλεύσης. Αποστέλλοντας προς τούτο σχετική επιστολή, στις 7 του Ιούλη 1959 προς τον Φώτη Παπαφώτη, γραμματέα τότε του ΕΔΜΑ.

Αυτοί οι ίδιοι, που ιστορικά συγκροτούσαν τη λεγόμενη ενωτική παράταξη, εξακολουθούσαν να θεωρούν και μετά την ανεξαρτησία «εθνικό» αγώνα τη δράση και ενέργειές τους -στην πλειοψηφία τους έκνομες και/ή παράνομες και ενίοτε ένοπλες- για να φέρουν δήθεν την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Επιστρατεύοντας προς τούτο ορολογίες όπως «εθνικές δυνάμεις» και «εθνικό θέμα» και μετά την εγκαθίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Φευ, όμως: Αντί θεσμοί και πολίτες να σεβαστούν το Σύνταγμα και το κράτος, ξεκίνησε παντί τρόπω η προσπάθεια αποδόμησης και στο τέλος κατάργησής του. Για να φέρουν, τάχατες, την Ένωση. Και η κατάληξη, μέσα από ένα μακρύ και επώδυνο οδοιπορικό [με πρώτο οδυνηρό σταθμό τα γεγονότα στα χρόνια 1963/64 έως το 1967]- το μαύρο καλοκαίρι του 1974. Με το προδοτικό χουντοφασιστικό και εοκαβήτικο πραξικόπημα στις 15 του Ιούλη 1974 και τη βάρβαρη τουρκική εισβολή που το ακολούθησε... Αμφότερα όψεις του ίδιου ιμπεριαλιστικού εγκλήματος σε βάρος τη Κύπρου και του λαού μας.

Κι όμως, αυτά όλα -πλην βεβαίως της τουρκικής εισβολής- απουσιάζουν από το πόνημα του κ. Σπανού. Ούτε καν μια απλή αναφορά σ’ αυτά, ως παράγοντες που έφεραν de facto τη διχοτόμηση. Αντ’ αυτού, ο κ. Σπανός τα φορτώνει όλα στον πρόεδρο Μακάριο...

¹ Τα περί “συλλήψεις δημοσιογράφων”, ως διαυπώνεται στο αφήγημα, συνιστά στρέβλωση και παραχάραξη των γεγονότων. Η αλήθεια είναι ότι οι συλλήψεις, συνολικά 21 ατόμων, εκ των οποίων οι οκτώ δήλωναν δημοσιογράφοι, το διήμερο 28-29 Ιουλίου 1973 έγιναν στα πλαίσια των ερευνών για την απαγωγή -το βράδυ τη 27ης Ιουλίου- από την ΕΟΚΑ Β’ του υπουργού Δικαιοσύνης Χρίστου Βάκη. Όταν δε αυτοί προσήχθησαν στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας, αυτό εξέδοσε διάταγμα 8ήμερης κράτησής τους, διότι «υπάρχουν εις βάρος των υποψίαι ότι ενέχοντο εις παρανόμους ενεργείας». Απώλεια μνήμης, σύγχιση ιστορικών γεγονότων, ή κάτι άλλο;

* M.Sc. (econ.) / Δημοσιογράφος - Συγγραφέας [σ.σ. το άρθρο δημοσιεύτηκε την Κυριακή, 7 Αυγούστου στον «Φιλελεύθερο»]